انسانی

پیل اشکانی ، اولین باتری تاریخ و ساخته ایرانیان

مقدمه:

همانطور که می دانید اکثر افراد اختراع باتری را متعلق به جوامع غربی می دانند و اگر بخواهند درباره اختراعش حدسی بزنند حتما به سراغ کشورهایی نظیر آمریکا،‌ آلمان یا سایر کشورهای صنعتی دنیا می روند! اما جالب است بدانید اولین باتری یا در عمل ،‌ اولین پیل تاریخ توسط ایرانیان در همان عصر باستان اختراع و مورد استفاده قرار گرفته است.

خوشبختانه تعداد مدارک و اسناد موجود از این موضوع به قدری بالا است که انکار آن تقریبا با توجه به اوضاع فعلی محال است که ایرانیان اولین مخترعان باتری در عصر خود بوده اند. البته این باتری،‌ جهت آبکاری فلزات و یا روشن کردن آتش از طریق جرقه های ایجاد شده توسط ولتاژ باتری مورد استفاده بوده است و قطعا به صورت امروزی برای به کار انداختن هزاران لوازم منزل که نیازمند الکتریسیته هستند در حال استفاده نبوده است.

پیل اشکانی که با نام های دیگری نظیر باتری بغداد ،‌ سلول اشکانی‌ یا باتری اشکانی در سال  های دور در امپراطوری اشکانی ساخته شده است. البته محل کشف آن در آن زمان مثل اکثر خشکی های خاور میانه بخشی از خاک ایران بود اما امروزه در خاک عراق قرار دارد. فرضیه‌های ارائه شده در زمینه یافته‌های باستان شناسان همگی بر این مطلب صحه گذاشته‌اند که این مجموعه در راستای کاربردهای الکتروشیمیایی از آن میان آبکاری الکتریکی فلزها ساخته شده که کشف ظرف‌های آبکاری شده در نزدیکیهای محل کشف این باتری، تاییدی بر این مطلب است؛ یافته‌ای که به نوبه خود از یک جهش علمی تاریخی سرگذشت دارد.

ویژگی های باتری:

باتری کشف شده دربرگیرنده یک کوزه سفالی تخم‌مرغی شکل به بلندی ۱۴، قطر ۸ و دهانه ۳ / ۳ سانتیمتر است که یک میله آهنی به درازای ۵ / ۷ سانتیمتر به گونه ستونی در بخش میانی آن است و نقش قطب منفی باتری (کاتد) را بر دوش دارد. پیرامون این میله آهنی یک استوانه مسی به درازای ۸ / ۹ و قطر ۶ / ۲ سانتیمتر قرار گرفته که به کمک قیر در جای خود محکم شده‌است.

در بخش دهانه باتری از قیر برای آب‌بندی باتری بهره‌گیری شده‌است. میله‌های سیمی شکل برنزی یا آهنی که در نزدیکی محل مورد بررسی یافت شده‌اند، می‌توانسته‌اند نقش اتصال را بازی کنند. درباره الکترولیت به نظر می‌رسد از محلول‌های مس، سرکه و آبلیمو بهره‌گیری می‌شده‌است. با در نظر گرفتن این واقعیت که اسید استیک و اسید سیتریک به خوبی برای آن‌ها شناخته شده بوده‌است، می‌توان پنداشت که چه بسا از این محلول‌ها نیز بهره‌گیری می‌شده‌است.

به گونه تئوری ولتاژ باتری بغداد اندکی برابر ۸۰ ولت است، ولی با آزمایش‌های انجام شده به کمک باتری همانندسازی شده پارت‌ها و بکارگیری محلول‌های الکترولیت گوناگون نشان داده شده که چنین باتری‌ای تنها توانا است ولتاژ ۶۰ ولت را فرآوری کند (البته با در نظیر گیری خطاهای حین آزمایش). جریان الکتریکی به دست آمده از این باتری هم در بازه ی میلی آمپر قرار دارد.

کاربردهای صنعتی و پزشکی:

طبق شواهد و آزمایشات،‌ کاربردهای فراوانی را می توان برای پیل اشکانی در نظر گرفت که صد البته به دلیل گذر زمان در طول زمان اشکانی احتمالا بیشتر این کاربردها توسط مردم و دانشمندان حکومت در آن زمان مورد اکتشاف قرار می گرفته است:

  • آبکاری فلزات:‌ ذوب فلزاتی نظیر زر یا نقره از طریق ولتاژ بر روی سایر اشیاء یا فلزات.
  • شوک الکتریکی: درمان برخی بیماری ها یا گرفتگی های عضلانی از طریق شوک الکتریکی.
  • تولید جرقه: تولید جرقه جهت بهره گیری در تولید آتش یا روشن کردن مشعل ها و غیره.

می توان انواع این کاربردها را در دسته الکتروشیمی طبقه بندی کرد. این موضوع که هزاران سال پیش توسط ایرانیان یک چنین شاهکار مهندسی ساخته شده است موضوعی قابل تقدیر و شایان بارها ستایش است! پیل اشکانی امروز چندان در جهان و مجامع شناخته شده نیست و این قطعا حاصل چیزی جز قدر ندانستن برخی هم وطنان و یا مردم در سراسر جهان است.

مروری بر اولین شواهد:

تاریخ شناسی آلمانی به نام ویلیام کینگ (به آلمانی: Wilhelm König) که در دهه ۱۹۳۰ فعال به عنوان راهنمای موزه ملی عراق بود. او در موزه مدت ها ظروفی اشکانی / ساسانی را مشاهده می کرد که با لایه ای بسیار نازک از فلزاتی مثل طلا یا نقره اندوده شده اند و او معتقد بود این نوع اندوده کردن حاصل آبکاری فلزات است. کنجکاوی و تحقیقات وی در این خصوص نهایتا منجر به کشف پیل اشکانی شد.

البته وی در ابتدا (که هنوز پیل مورد اکتشاف و مشاهده قرار نگرفته بود)‌ مقاله ای خرد در خصوص چگونگی انجام این آبکاری ها جمع آوری کرد که البته مقاله اش به دلیل نبود شواهد کافی و همچنین شک و تردید غیر معتبر و مردود اعلام شد. البته همچنان آن مقاله مردود به شمار میاید ،‌ چرا که پس از کشف پیل اشکانی تفاوت هایی ما بین آنچه ویلیام کینگ بدان معتقد بود با واقعیت دیده شد.

منابع:

  • سینا کارنلیوس: ترجمه انگلیسی به فارسی از ویکی پدیا
  • مقاله سلول های گالوانی اشکانیان برای آبکاری ظروف از ویلیام کینگ (۱۹۳۸)
  • Frood, Arran (February 27, 2003). Riddle of ‘Baghdad’s batteries
  • Welfare, S. and Fairley, J. Arthur C. Clarke’s Mysteries (Collins 1980), pp. 62–۶۴
  • مقاله باتری بغداد از وب سایت The UnMuseum
برچسب ها
با کلیک روی بنر زیر شما به فروشگاه دیجیتال ایران گلوب خواهید رفت بریم به فروشگاه ایران گلوب!

سینا کارنلیوس

همیشه آرزو داشتم جایی می بود تا بتوانم نتیجه تحقیقات و پژوهش های خودم در موضوعات مختلف را در آن منتشر و به صورت رایگان در اختیار عوام قرار بدهم؛ این هدف را امروز در ایران گلوب خلاصه کردم و تا سرحد امکان در آینده نیز به آن خواهم پرداخت.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

همچنین ببینید

بستن
قالب وردپرس وردپرس افزونه وردپرس پاتوق وردپرس
بستن