تکنولوژی

معرفی و آموزش نصب لینوکس Ubuntu

سیستم عامل پیشتاز برای رایانه ها، سرورها و اینترنت اشیا

مقدمه:

در دنیای امروز که سیستم عامل های مختلفی مثل اندروید، iOS، ویندوز و مک در حال فعالیت هستند سکان دار و پیشتاز دنیای نرم افزار لینوکس است! لینوکس، سیستم عاملی متن باز یا Open Source است. سیستم عامل های متن باز به گروهی از سیستم عامل ها اطلاق می شود که منبع اصلی و سورس کد آن ها در دسترس کاربر / توسعه دهنده قرار گرفته است و بر اساس آن امکان تغییرات بنیادی و یا توسعه آن برای سیستم های مختلف وجود دارد؛ که البته خالی از لطف نیست اشاره کنیم اندروید نیز یک سیستم عامل متن باز است.

لینوکس در دنیای امروز توانسته طرفداران زیادی را  جذب کن؛ نخست به دلیل رایگان عرضه شدن و حمایت از نرم افزارهای آزاد و اوپن سورس و سپس به خاطر امکانات ویژه و متفاوتی که ارائه می دهد و هم چنین توسعه دهندگانی که با استفاده از لینوکس در حال توسعه نرم افزارها یا سیستم های خود هستند.

تحقق نرم افزارهای آزاد در کنار لینوکس:

نرم افزارهای آزاد به نرم افزارهایی گفته می شود که با دو شرط عرضه می شوند؛ نخست اینکه نصب و بهره مندی از امکانات آن ها رایگان است و دوم اینکه سورس اصلی آن ها (کدهایی که نرم افزار با آن نوشته شده) نیز عرضه می شوند تا به توسعه ی دلخواهانه نرم افزار به توسعه دهندگان کمک کند. به عبارتی نرم افزار آزاد، نرم‌افزاری است که به‌همراه کد منبع توزیع شده و با قوانینی منتشر می‌شود که آزادی استفاده، مطالعه، ویرایش و انتشار مجددِ کاربران را تضمین می‌کند.

سودی که نرم افزارهای آزاد برای جوامع امروزی دارند اطمینان از عدم وجود ابزارهای جاسوسی در آن هاست. از آنجایی که منبع متنی و سورس این نرم افزارها قابل بررسی عوام و متخصصین است امکان بررسی امنیت و نوع برخورد آنها با مسائل امنیتی نیز وجود دارد و به همین دلیل می توان گفت تا زمانی که نرم افزارهای آزاد وجود دارند، به خودی خود آمار جاسوسی های نرم افزاری و آنلاین نیز کاهش خواهد یافت.

نکته ای واضح که در خصوص لینوکس قابل مشاهده است، عرضه شدن این سیستم عامل بر پایه توسعه نرم افزارهای آزاد و رایگان است. این دو مورد باعث شده اند لینوکس به نوعی یک سیستم عامل مردمی به شمار برود که متعلق و وابسته به سازمان یا کشور خاصی نیست و در سرتاسر جهان به گونه ای یک دست در دسترس کاربران خود قرار گرفته است. چرا که نرم افزارهای آزاد به صورت داوطلبانه توسط شخص یا اشخاص برنامه نویس که داوطلب انجام این کار هستند توسعه پیدا می کنند و در نتیجه رایگان هستند.

ماهیت اصلی لینوکس:

اول از همه اشاره کنیم که نماد اصلی لینوکس پنگوئن🐧 است! لینوکس توزیع های مختلفی دارد؛ به عبارتی می توان گفت لینوکس سیستم عاملی است که به اشکال مختلف توسعه داده شده است تا در هر بخش نقش های خاص خود را ایفا کند! توسعه دهندگان لینوکس که آن ها را لوله کش های لینوکسی یا «Linux Plumbers» نیز می نامیم اشخاصی هستند که هسته اصلی این لینوکس را به اشکال مختلفی که «توزیع» نام دارند توسعه می دهند. برای مثال؛ می توان به توزیع های زیر اشاره کرد:

  • اوبونتو (Ubuntu)
  • کالی لینوکس (Kali Linux)
  • دبیان (Debian)
  • فدورا (Fedora)
  • آرچ لینوکس (Arch Linux)
  • سابایون (Sabayon)
  • لوبونتو (Lubuntu)
  • کوبونتو (Kubuntu)
  • زوبونتو (Xubuntu)
  • و…

هرکدام از این توزیع ها برای وظیفه مشخص و با امکانات تعریف شده ای در حال عرضه هستند! البته این بدان معنا نیست که اگر فلان توزیع از لینوکس برای فلان وظیفه طراحی شده ، به فرض قابلیت پخش موزیک یا فیلم ندارد. بلکه به این معناست برای انجام آن وظیفه ی مشخص امکانات بیشتری روی آن تعبیه شده است که این به کاربر اجازه می دهد در آن زمینه فعالیت بهتری داشته باشد.

به عبارتی بهتر می توان اینگونه گفت: «تمامی نسخه های رسمی و غیر رسمی لینوکس که در هر کجای دنیا ممکن است توسعه داده شده باشند نیازهای حداقلی هر کاربری که عبارت است از پخش فایل های رسانه ای صوتی و تصویری، ارتباطات اینترنتی، شبکه های اجتماعی و.. را برطرف می کند و در این موضوع که لینوکس یک سیستم عامل خانگی و مناسب استفاده اشخاص است بحثی نیست».

یکی از لقب های لینوکس در دنیای امروز «بهشت برنامه نویسان» است. چرا که شما با کدزنی و برنامه نویسی در این سیستم عامل به ویژه در نرم افزار Terminal آن که محیطی برای دستورات خطی است شما می توانید هر چیزی را کنترل کنید! کافیست اندکی مسلط به علم برنامه نویسی باشید تا بفهمید لینوکس برای شما بهشت بَرین است و حقیقتا برای توسعه آن خونی در رگ های شما جاری است.

در زمینه برنامه نویسی و یا هک و امنیت، می توان به «کالی − KALI» اشاره کرد که توزیعی از لینوکس است که برای هک و امنیت (خوب یا بد) توسعه داده شده است. کالی از هکرهای خبیث و کلاه سیاه ها گرفته تا تیم های امنیت شبکه و هرکه در سدد تامین یا خدشه دار کردن امنیت جایی در دنیای دیجیتال تلاش می کند حقیقتا کاربردی است و به جرعت می توان گفت اکثر هکرهایی که موفقیت آمیز و در اوج فعالیت می کنند از سیستم عامل کالی برای این کار استفاده میکنند.

معرفی:‌ به اوبونتو سلام کنید!

حال که به این حقایق جالب درباره لینوکس پی بردیم؛ جای دارد اشاره کنیم که توزیع «اوبونتو − Ubuntu» برای استفاده آزاد در دسکتاپ توسعه داده شده است! و شما دستتان باز است تا هرگونه تغییرات و فعالیت هایی که مد نظرتان است از پشت دسکتاپی که به اوبونتو مجهز است انجام دهید و این فعالیت ها شامل همه چیز می شود. بسیاری از فعالان سیاسی-اجتماعی، ژورنالیست ها، هکر ها و برنامه نویسان، گرافیست ها و حتی کاربران خانگی در جهان هستند که از اوبونتو بدون هیچگونه مشکلی و حتی با لذتی بیشتر از ویندوز استفاده می کنند.

اوبونتو در میان توزیع های لینوکس بیشترین آمار کاربری را دارد؛ به همین دلیل شاید بتوان آن را کاربردی ترین و در عین حال ساده ترین توزیع لینوکس از لحاظ کارآیی دانست. شما در اوبونتو از امکانات مختلفی می توانید بهره ببرید که دست کمی از ویندوز (که در این حد از آن دفاع می شود) هم ندارد! به دلیل پولی بودن و نیز غیرآزاد بودن نرم افزارهایی مثل Microsoft Office , Adobe Photoshop , Adobe Premiere و نرم افزارهایی از این دست؛ کاربران لینوکس که در حقیقت مدافعان نرم افزار آزاد هستند از این برنامه ها بی بهره هستند.

اما در مقابل ؛ نه تنها فقط روی اوبونتو بلکه روی تمام و سایر  توزیع های لینوکس امکان نصب نرم افزارهایی مثل Libre Office , GIMP , Chrome , Firefox وجود دارد که می توانند پوششی مناسب برای کم و کاستی ها باشند. به ویژه نرم افزار لیبره آفیس که امکانات در حال عرضه در مایکروسافت آفیس را به صورت کامل عرضه می کند و مورد پوشش قرار می دهد و اصلا نیازی نیست نگران به سر رسیدن سریال کد خودتان باشید!

لینوکس بسیار امن است:

حقیقتا امنیت لینوکس یکی از مثال زدنی ترین امنیت های نرم افزاری دنیاست. این سیستم عامل در عمل هیچگونه ویروس یا تروجان به خود راه نمی دهد. اما دلیل آن چیست؟ در دنیای ویندوزی ما که بسیاری از بدافزار ها یا باج افزار ها روی سیستم های ما در حال نصب هستند و ما از نصب و حضور این ویروس های لعنتی خبریم شاید بتوان لینوکس را تنها بستری دانست که به خاطر تفاوت بالا در نوع طراحی و همچنین کیفیت بالای آن از لحاظ امنیتی هیچ ویروس و بدافزاری را به خود راه نمی دهد.

البته مواردی بسیار اندک پیش تر گزارش شده اند ؛ برای مثال در ۱۹۹۸ یک ویروس نه چندان قدرتمند توانسته بود هسته (Kernel) تعدادی از دستگاه های لینوکسی موجود را آلوده کند که البته عمر این ویروس چندان طولانی نبود. این ویروس توسط گروه روسی VLAD نوشته شده بود. نوع برنامه نویسی لینوکس از نظر امنیتی و آماده سازی این سیستم عامل در برابر حملات انواع بد افزار و باج افزار باعث می شود نفوذ ناپذیر و یا دست کم دارای امنیت حداکثری باشد. البته نباید از قلم انداخت که ویروس ها و بدافزارهایی که برای ویندوز نوشته می شوند روی لینوکس جوابگو نیستند! که این موضوع خود ناشی از تفاوت ساختاری لینوکس و ویندوز است.

آموزش گام به گام نصب لینوکس اوبونتو:

شما برای نصب موفقیت آمیز لینوکس ابتدا باید مراحل زیر را طی کنید:

  • یک نسخه Backup از اطلاعات کامپیوتر خود تهیه کنید.
  • کامپیوتر با فضایی حداقل ۲۵ گیگابایتی و رم ۲ گیگابایتی داشته باشید.
  • نرم افزار Rufus را جهت انجام مراحل نصب از پیش دانلود کرده باشید.
  • برای نصب اوبونتو از روی فلش / دیسک حداقل ۴ گیگابایت فضا لازم است.

شما پس از انجام این چند مرحله در واقع آماده هستید که اوبونتو را نصب کنید. دو حالت برای دانلود اوبونتو موجود است که یکی دانلود نسخه های LTS و یکی هم نسخه های ساده است. نسخه های LTS که مخفف (Long Term Support) هستند از پشتیبانی چندین ساله برخوردارند و به صورت طولانی مدت مورد پشتیبانی به صورت رایگان قرار می گیرند با این تفاوت که همه لینوکس هایی که یک نسخه قدیمی تر هستند مورد عرضه به صورت LTS قرار می گیرند و آخرین نسخه ی موجود از لینوکس LTS نیست.

در ابتدا شما را به وب سایت www.Ubuntu.com دعوت می کنیم؛ جایی که شما می توانید به صورت رایگان و بدون نیاز حتی به هیچ ثبت نامی آخرین نسخه اوبونتو را ( LTS یا… ) دانلود کنید. فایلی که شما دانلود می کنید یک فایل با فرمت iso. است.شما در این مرحله باید از طریق نرم افزار Rufus ، یک فلش USB یا یک دی وی دی خام را آماده ی نصب اوبونتو کنید. بدین صورت که شما فایل iso را روی آن دیسک / فلش که از قبل نیز فرمت شده روفوس می کنید و بعدا از طریق همان دیسک / فلش لینوکس را نصب می کنید.

پس از نصب اوبونتو (که در این آموزش نسخه ۱۹.۰۴ غیر LTS استفاده شده است) روی فلش / دیسک شما باید دیسک / فلش را به کامپیوتر خود متصل کرده و سپس سیستم را به صورت Bootable بایاس کنید. که نحوه روشن کردن سیستم در حالت Bootable در اینترنت موجود است و ما اشاره ای نمی کنیم به دلیل این که نحوه بایاس کردن برخی سیستم ها متفاوت از سایرین است. برای مثال در لپتاپ های اوبونتو هنگام بارگذاری سیستم شما باید کلید Enter را فشار دهید. سپس کافیست پس از بایاس شدن سیستم،‌ شما دیسک / فلش مورد نظرتان را انتخاب کنید که سیستم از طریق آن بایاس شود.

گام ۱:‌ انتخاب زبان و شروع نصب

خب شما در اولین مرحله از نصب لینوکس اوبونتو قرار دارید. در این قسمت شما باید زبان مورد نظرتان که سیستم روی آن حالت تنظیم بشود را انتخاب کنید که از قضا زبان فارسی − ایرانی − هم روی این سیستم عامل سال هاست که قرار گرفته و شما در صورت تمایل و عدم تسلط به انگلیسی می توانید زبان فارسی را انتخاب کنید که البته بنده به شخصه چندان توصیه نمی کنم. شما پس از انتخاب زبان مورد نظر باید گزینه Install Ubuntu را کلیک کنید تا به مرحله بعدی نصب برویم. چرا که گزینه Try Ubuntu تنها برای امتحان کردن اوبونتو در محیط دمو و آزمایشی است که البته چندان هم بدک نیست این مورد را نیز بعدها امتحان کنید!

گام ۲: پیکربندی کیبورد

شما در این بخش باید زبان English – Us و در صورت تمایل زبان فارسی را در حالت With Persian Keyboard انتخاب کنید. این کار علاوه بر انتخاب زبان هایی که شما با آن تایپ می کنید شما را از مشخص کردن زبان مادریتان در آینده در تنظیمات لینوکس بی نیاز می کند. همچنین شما می توانید چپ دست بودن خودتان را به سیستم معرفی کنید تا زمان اتصال ماوس؛ کلیدهای ماوس برعکس استفاده شوند. یعنی جای کلیدهای Primary و Secondary عوض شود. این مرحله را نیز انجام داده و Continue را کلیک می کنیم.

گام ۳: اتصال به شبکه Wi-Fi

در این قسمت شما می توانید مودم / شبکه وای فای و وایرلس مورد استفاده خودتان را انتخاب و سپس به آن متصل شوید. البته در صورتی که تمایلی به انجام این کار نداشته باشید می توانید از گزینه Skip یا Continue استفاده کنید که بدون انجام این مرحله از آن پرش کنید. اما توصیه می شود جهت دریافت آپدیت ها (که زیر ۱ گیگابایت هستند) از این گزینه استفاده کنید چرا که بعدها نیز مجبور به تنظیم اتصالات وای فای خواهید شد.

گام ۴: مشخص کردن وضعیت آپدیت

شما در این قسمت می توانید نوع نصب و نیز وضعیت آپدیت ها و دریافت آنلاین بروزرسانی نرم افزارهایتان را مشخص کنید. چرا که اوبونتو از یک اپ استور به نام Ubuntu Software بهره گیری می کند و شما می توانید همانطور که در اندروید از گوگل پلی استفاده می کنید اینجا از اوبونتو سافت ویر استفاده کنید؛ با این تفاوت که اینجا هیچگونه تحریمی وجود نداد! خب شما برای اینکه هنگام نصب مرورگر Firefox و سری نرم افزارهای Libre Office نیز داشته باشید بهتر است گزینه اول را انتخاب کنید و در صورتی که تمایل داشتید سیستم به صورت خام اوبونتو را نصب کند گزینه دوم (Minimal Installation) را انتخاب کنید. همچنین انتخاب گزینه Install Third-party به شما توصیه می شود.

گام ۵: تعیین سرنوشت اطلاعات هارد

همانطور که به شما پیشنهاد شده بود که یک نسخه پشتیبان از اطلاعات خودتان تهیه کنید در همین قسمت پیشنهاد می شود گزینه Erase Disk را انتخاب کنید. حال اگر قبلا اوبونتو نصب نکرده باشید گزینه Reinstall برایتان نمایش داده نخواهد شد و شما کافیست گزینه Erase and Install Ubuntu را انتخاب کنید تا تمامی اطلاعات دستگاه شما پاک شده و سیستم عامل بی نظیر اوبونتو روی آن نصب شود. / حالت Reinstall برای کاربرانی است که سابقا لینوکس را نصب کرده بودند و حالا یا قصد تعویض و یا نصب مجدد آن را دارند.

گام۶: تعیین موقعیت جغرافیایی و زمانی

این قسمت شما را حقیقتا به خود جذب می کند. قبلا با نصب کننده ای زمخت و نفرت انگیز از سمت مایکروسافت مواجه بوده اید؛ حال می توانید به گرافیکی ترین و شیک ترین شکل ممکن ناحیه یا همان Time & Region زندگی خود را انتخاب کنید. به جز پایتخت هر کشور شهرهای مهم آن نیز قابل انتخاب هستند. مثلا در ایران شما می توانید اصفهان، یزد،‌ مشهد، زابل، کیش، قشم، قم، تبریز، اردبیل و بسیاری شهرهای دیگر را آزادانه انتخاب کنید و ساعت کامپیوترتان به صورت اتوماتیک از آن پس تنظیم برای آن محدوده زمانی خواهد بود.

گام ۷: تنظیم اطلاعات کاربری

شما در این بخش می توانید اطلاعات کاربری خودتان اعم از Username ، رمز عبور و نام کامپیوتر شخصی خودتان را انتخاب کنید. این خود یکی از موضوعاتی است که نشان می دهد اوبونتو تا چه حد امن است که حتی به کاربران اجازه نمی دهد رمز عبوری هرچند ضعیف برای خود انتخاب نکنند و شما ملزم به استفاده از یک رمز عبور جهت حفظ اجباری امنیت دستگاه و اطلاعات خودتان هستید. دقت کنید که تمامی این اطلاعات بعدا قابل تغییر خواهند بود پس اگر خواستید مقادیر آزمایشی وارد کنید جای نگرانی نیست.

به اوبونتو خوش آمدید!

حال صرفا کافی است دقایقی درنگ کنید تا اوبونتو به صورت کامل روی سیستم شما نصب شود. پس از اتمام نصب شما وارد محیط دسکتاپ خواهید شد و می توانید تنظیمات و اقدامات اولیه خود را پیاده سازی کنید. محیط کاری بسیار شیک، گرافیکی و نیز سبک و ساده انتظار شما را می کشد که از یک Status بار سرشار از امکانات در بالا و یک نوار وظیفه در سمت چپ صفحه تشکیل شده است. هرچه در صفحه می بینید قابلیت شخصی سازی بالایی دارد و شما می توانید همانند اندروید با میل شخصی خودتان هرگونه Theme یا پوسته ای که صلاح می دانید برای اوبونتو انتخاب کنید که آموزش این کار را می توانید در گوگل جستجو کنید.

این تصویری از دسکتاپ شخصی نویسنده [سینا کارنلیوس] در Linux Ubuntu Disco Dingo 19.04 است! البته این دسکتاپ مورد شخصی سازی قرار گرفته است و نه والپیپر و نه نرم افزارهای آن کاملا پیش فرض نیستند. همان طور که مشاهده می کنید نرم افزارهایی نظیر گوگل کروم و تلگرام نیز روی لینوکس قابل نصب هستند و حتی جای تقدیر دارد که برخی باگ ها و مشکلات موجود در ویندوز در این نسخه ها وجود ندارند! برای مثال شما تا زمانی که از تلگرام ویندوز استفاده می کنید نمی توانید Voice ها را برای دوستانتان ضبط و ارسال کنید چرا که این نسخه از تلگرام ویس ها را به صورت خراب و با نویز های بسیاری ضبط می کند اما در لینوکس این طور نیست!

«حقیقتا محیط کار و رابط کاربری لینوکس به قدری جذاب و متفاوت و در عین حال بسیار شیک است که در نگاه اول مجذوب طراحی و رنگبندی قسمت های مختلف آن می شوید و تا حدی خود را به یقین می رسانید که دیگر نیازی به ویندوز نیست!»

به محض این که شما از صفحه اسکرین شات بگیرید صدای شاتر یک دوربین را می شنوید و این به معنای ذخیره شدن فایلی در پوشه Pictures شماست که این فایل فایلی نیست جز همان اسکرین شاتی که شما گرفتید. شما یک App Drawer بسیار شیک و گرافیکی و به ترتیب حروف الفبا (و قابل تنظیم) در اختیار دارید که در قسمت پایین نوار وظیفه دسکتاپ شما قرار گرفته است. در بالا ساعت و پنل نوتیفیکشن ها و نیز بخش تنظیمات عمومی را می توانید مشاهده و استفاده کنید.


منابع:

  • وب سایت رسمی سیستم عامل Ubuntu
  • نسخه انگلیسی کتاب Linux Essentials
  • سینا کارنلیوس: ترجمه انگلیسی به فارسی از ویکی پدیا
  • سینا کارنلیوس: بررسی شخصی اوبونتو ۱۹.۰۴
برچسب ها
با کلیک روی بنر زیر شما به فروشگاه دیجیتال ایران گلوب خواهید رفت بریم به فروشگاه ایران گلوب!

سینا کارنلیوس

همیشه آرزو داشتم جایی می بود تا بتوانم نتیجه تحقیقات و پژوهش های خودم در موضوعات مختلف را در آن منتشر و به صورت رایگان در اختیار عوام قرار بدهم؛ این هدف را امروز در ایران گلوب خلاصه کردم و تا سرحد امکان در آینده نیز به آن خواهم پرداخت.

دیدگاهتان را بنویسید

قالب وردپرس وردپرس افزونه وردپرس پاتوق وردپرس
بستن