تاریخ ایران و جهان

سومکا ، سوسیالیسم ملی کارگران ایران

داستان دکتر داوود منشی زاده و حزب سوسیالیسم ملی کارگران ایران

سومکا یا سوسیالیسم ملی کارگران ایران حزبی نازی (ناسیونال سوسیالیست) در ایران بود که توسط دکتر داوود منشی‌زاده رهبری و تاسیس شد. این حزب که یکی از رادیکال ترین احزاب از دیدگاه بین‌املل به شمار می‌رفت و در دوره پهلوی شروع و به همان دوره ختم شد. حزب سومکا را برخی حزب نازی ایران می‌نامند.

این حزب در سال ۱۹۵۲ میلادی مسیح توسط دکتر داوود منشی‌زاده که استاد ادبیات در دانشگاه Ludwig Maximilian در مونیخ بود تاسیس شد، البته این حزب از ۶ دسامبر ۱۹۴۱ میلادی تاسیس شده بود اما فعالیت رسمی اش از ۱۹۵۲ آغاز شد. صد البته موافقان و مخالفان بسیار زیادی داشت، همسنگر مردم آلمان در جریان جنگ جهانی دوم و شخص آدولف هیتلر بوده است.

دکتر داوود منشی زاده، رهبر سومکا

منشی زاده خود عاملی بسیار موثر در ارتباط میان آلمان نازی و پادشاهی ایران در دوره پهلوی بود. به صورت جسته و گریخته بیان می شود که محمدرضاشاه پهلوی در دوره‌ای به این حزب کمک‌های مالی کرده است اما این کار به صورت مداوم و مستمر ادامه نداشته است و صرفا در برهه‌ای از تاریخ این اتفاق افتاده است.

حمایت های محمدرضاشاه و دولت پهلوی برای این حزب ادامه پیدا نکرد چرا که در آن دوره چهره‌ی جهانی ناسیونال سوسیالیسم بسیار مورد تخریب واقع شده بود و ایران انعطاف و قدرت کافی برای ایستادگی در برابر دنیا با عقاید نازی را نداشت.

داریوش همایون، از اعضای بلندپایه سومکا

سومکا توانست در ابتدای شروع به کار خود به خاطر وجود عقاید ناسیونالیستی در مکتب فکری نازیسم از اقشار ناسیونالیست و ملی‌گرای جامعه‌ی ایران بسیاری را جذب کند. در نتیجه‌ی این موضوع شاید بتوان گفت سومکا جزو معدود احزاب در تاریخ کشور ایران است که توانسته روزی در جایی مردم ناسیونالیست و ملی‌گرا را کنار یکدیگر دعوت کند.

منش حزبی سومکایی‌ها هم بی شباهت به اعضای حزب سوسیالیسم ملی کارگران آلمان (حزب نازی رایش سوم) نبود! ابتدا آن ها برای جلوگیری از نفوذ متفقین در ایران شوریدند و سپس بر ضدیت با کمونیسم و مارکسیسم و احزاب چپی تاکید می کردند.

دقیقا این همان کاری بود که آدولف هیتلر برای آلمان -رایش دوم و جمهوری وایمار و سایر مناطق- انجام داد و تلاش کرد که خفت تحمیل شده به آلمان پس از قرارداد ورسای در ۱۹۱۸ را از این کشور بیرون راند. درست همان طور که منشی زاده پس از هیتلر این کار را در ایران انجام می داد اما این بار بر ضد متفقینی مثل انگلیس ، شوروی و ایالات متحده آمریکا به ویژه برای ریشه کن کردن کمونیسم در ایران که خود اقداماتی درخشان بودند.

سرانجام حزب سومکا به خاطر ارزش های حزبی (درست یا غلط) که داشت به صورت نیمه رسمی ضد دولت پهلوی موضع اعلام کرد و رهبر این حزب یعنی دکتر داوود منشی‌زاده به خارج از ایران رفت، اعضای باقی ماندۀ  گاها دگرگونی‌های غیر اصولی در بنیان حزب سومکا ایجاد کردند که در نتیجه آن سوسیالیسم ملی کارگران ایران دچار یک از هم پاشیدگی شدید شد و در نهایت در داخل ایران منحل اعلام شد.


منابع:

  • سینا کارنلیوس: ترجمه انگلیسی به فارسی از ویکی پدیا
  • کتاب احزاب سیاسی در ایران، دفتر نشر دولت
  • حبیب لاجوردی ، پروژه تاریخ شفاهی ایران (۱۹۸۲)
  • رضا نجفی ، ماهنامه خط صلح: نگاهی کوتاه به نازیسم در ایران
  • داوود منشی زاده ، بیانیه های منتشر شده در روزنامه ها
برچسب ها
نمایش بیشتر

سینا کارنلیوس

همیشه آرزو داشتم جایی می بود تا بتوانم نتیجه تحقیقات و پژوهش های خودم در موضوعات مختلف را در آن منتشر و به صورت رایگان در اختیار عوام قرار بدهم؛ این هدف را امروز در ایران گلوب خلاصه کردم و تا سرحد امکان در آینده نیز به آن خواهم پرداخت.

نوشته های مشابه

‫۲ نظرها

  1. داوود منشی زاده اون زمانی که می تونست با یه عقیده ایران رو نجات بده اینکارو نکرد…واقعا تاسف بر انگیز شده که امروز یه همچین شخصی داشتیم ولی عملکردی نداشته

    1. شاید به جرعت می تونم بگم نظیر داوود منشی زاده در جهان نیست. این که منشی زاده نتونست حزب رو به نهایت و فرجام برسونه علتش گرایش بیش از حد مردم به احزاب خلق در اون زمان و کاستی های بودجه بود. رضاشاه هم وقتی که حزب در نقطه اوج بود حضور نداشت تا حمایت مالی بکنه. پس حزب به جایی نرسید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا